ವೈದಿಕಸಂಹಿತಾ

ಪುರುಷಸೂಕ್ತಭಾಷ್ಯಮ್ ೩ (ನಾರಾಯಣಾನುವಾಕಭಾಷ್ಯಮ್ ೩) ಓಂ ಸಹಸ್ರಶೀರ್-ಷಾ ಪುರುಷಃ | ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಸ್ಸಹಸ್ರಪಾತ್ | ಸ ಭೂಮಿಂ ವಿಶ್ವತೋ ವೃತ್ವಾ | ಅತ್ಯತಿಷ್ಠದ್ದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ || ೧ || ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ— ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ— ಸಹಸ್ರಶಿರೋಭಿರ್ಯುಕ್ತಃ — ಸಾವಿರ (ಅನಂತ, ಅಸಂಖ್ಯ, ಅಗಣಿತ) ತಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪುರುಷಃ — ಪರಮಪುರುಷಃ  — ಪರಮಪುರುಷನು / ಪುರುಷೋತ್ತಮನು, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ  — ಸಹಸ್ರನೇತ್ರಯುಕ್ತಃ  — ಸಾವಿರ (ಅನಂತ) ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನೂ, ಸಹಸ್ರಪಾತ್  — ಸಹಸ್ರಚರಣೋಪೇತಃ — ಸಾವಿರ (ಅನಂತ)ಪಾದಗಳುಳ್ಳವನು. ಸಃ — ಪುರುಷಃ  — ಅವನು (ಅಂತಹ ಪುರುಷನು), ಭೂಮಿಮ್  — ಪೃಥಿವೀಮ್  — ಧರೆಯನ್ನು, ವಿಶ್ವತಃ  — ಸರ್ವತ್ರ  — ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ, ವೃತ್ವಾ  — ವ್ಯಾಪ್ಯ  — ವ್ಯಾಪಿಸಿ (ಹಬ್ಬಿ, ತುಂಬಿ, ಹರಡಿಕೊಂಡು), ದಶಾಙ್ಗುಲಮ್  — ದಶ-ಅಙ್ಗುಲದೂರಂ ಯಥಾ ತಥಾ  — ಹತ್ತು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ದೂರ ( ಹೇಗೆಯೋ ಹಾಗೆ, ಅತ್ಯತಿಷ್ಠತ್  — (ಅತಿ-ಅತಿಷ್ಠತ್) ಅತೀತ್ಯ ವರ್ತತೇ  — ಮೀರಿ ನಿಂತಿರುವನು. ತಾತ್ಪರ್ಯ— ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ ಇತಿ | ಶಿರಃ ಶಬ್ದಸ್ಯ ಶೀರ್ಷಶ್ಛನ್ದಸಿ (ಪಾಣಿನಿಸೂತ್ರ ೬.೧.೬೦) ಇತಿ ಸೂತ್ರೇಣ ಶೀರ್ಷನ್-ಆದೇಶಃ | ಸಹಸ್ರಶಬ್ದಃ ಅನನ್ತವಾಚೀ | ತಥಾ ಚ ಉಕ್ತಂ ಕೂರ್ಮಪುರಾಣೇ— “ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧಾನಮನನ್ತಶಕ್ತಿಂ ...

೩) ಪ್ರಾರ್ಥನಾ-ಮಙ್ಗಲ-ಸ್ತುತಿಃ (ಅನುಷ್ಟುಪ್ ವೃತ್ತಮ್) ವನ್ದೇ ಗಣಪತಿಂ ದೇವಂ ಕವೀನಾಂ ಕವಿಮುತ್ತಮಮ್ | ಜ್ಯೇಷ್ಠರಾಜಂ ಶಂಭುಸೂನುಂ ವನ್ದೇ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಮ್ || ೧ || ಆದಿಪೂಜ್ಯಂ ಸರ್ವವನ್ದ್ಯಂ ವರದಂ ವಿಘ್ನನಾಶಕಮ್ | ಸಿದ್ಧಿಬುದ್ಧಿಪ್ರದಂ ಮೂಲಾಧಾರಸ್ಥಿತಂ ವಿನಾಯಕಮ್ || ೨ || ವಿಘ್ನರಾಜಮುಮಾಪುತ್ರಂ ವನ್ದೇ ಷಣ್ಮುಖಸೋದರಮ್ | ಅನ್ತರಾಯನಿವೃತ್ಯರ್ಥಂ ಗಜಾನನಂ ಸಮಾಶ್ರಯೇ || ೩ || ಗುರುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರುರ್ವಿಷ್ಣುರ್ಗುರುರ್ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ | ಗುರುಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಂಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ ||೪ || ಅಜ್ಞಾನತಿಮಿರಾನ್ಧಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಾಞ್ಜನಶಲಾಕಯಾ | ಚಕ್ಷುರುನ್ಮೀಲಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || ೫ || ಅಖಣ್ಡಮಣ್ಡಲಾಕಾರಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಯೇನ ಚರಾಚರಮ್ | ತತ್ಪದಂ ದರ್ಶಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || ೬ || ದಿಕ್ಕಾಲಾದ್ಯನವಚ್ಛಿನ್ನಾನನ್ತಚಿನ್ಮಾತ್ರಮೂರ್ತಯೇ | ಸ್ವಾನುಭೂತ್ಯೇಕಮಾನಾಯ ನಮಃ ಶಾನ್ತಾಯ ತೇಜಸೇ ||೭ || (ಸುಭಾ.ರ.ಭಾ.೧.ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ತುತಿ.ಶ್ಲೋ.೨) ಅನನ್ತನಾಮಧೇಯಾಯ ಸರ್ವಾಕಾರವಿಧಾಯಿನೇ | ಸಮಸ್ತಮನ್ತ್ರವಾಚ್ಯಾಯ ವಿಶ್ವೈಕಪತಯೇ ನಮಃ ||೮ || ( ಸುಭಾ.ರ.ಭಾ.೧.ಪ.ಸ್ತುತಿ.ಶ್ಲೋ.೩) ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂಧಾಮ ಪರಾತ್ಪರಂ ಪರೇಶ್ವರಮ್ | ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಂ ತಮರೂಪಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ಭಜೇ || ೯ || ವಿಷ್ಣುಂ ನಾರಾಯಣಂ ವನ್ದೇ ರಾಮಂ ಕೃಷ್ಣಂ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಮ್ | ...

ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ೧) ನಮಸ್ಕಾರ-ಮಂಗಲ-ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಯತ್ಸತ್ಯೇನ ಜಗತ್ಸತ್ಯಂ ಯತ್ಪ್ರಕಾಶೇನ ಭಾತಿ ತತ್ | ಯದಾನನ್ದೇನ ನನ್ದನ್ತಿ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || ಯಾವ ಏಕಮೇವ ಸತ್ಯದಿಂದ (ಸತ್ತೆಯಿಂದ / ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ / ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ) ಈ ಜಗತ್ತೇ ಸತ್ಯವಾಗಿ (ಸತ್ ಆಗಿ / ಭಗವಂತನರೂಪವೇ ಆಗಿ) ಗೋಚರಿಸುವುದೋ ಅಥವಾ ಯಾವ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ಗುರುವಿನಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕುರಿತು ಯಥಾರ್ಥಜ್ಞಾನವು ನಮಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದೋ, ಯಾವನ ಜ್ಞಾನಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಬೆಳಗುವುದೋ, ಯಾವ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ (ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದಿಂದ / ಆತ್ಮಾನಂದದಿಂದ / ನಿತ್ಯಾನಂದದಿಂದ) ಸಮಸ್ತಜೀವಕೋಟಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟ-ನೋವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಆನಂದತುಂದಿಲರಾಗುವರೋ ( ಹರ್ಷಾತಿರೇಕದಿಂದ ಪುಳಕಿತರಾಗುವರೋ / ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದವನ್ನೇ ಪಡೆಯುವರೋ), ಅಂತಹ ಅಖಂಡಮಂಡಲಾಕಾರನೂ, ಸಕಲಚರಾಚರವ್ಯಾಪ್ತನೂ, ಪರಮಾತ್ಮಪದದರ್ಶನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನೂ ಆದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಆ ಗುರುಮೂರ್ತಿಗೆ (ಸದ್ಗುರುವಿನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ / ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿರೂಪಕ್ಕೆ / ತ್ರಿಮೂರ್ತಿರೂಪೀದತ್ತನಿಗೆ / ಜಗದ್ಗುರು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ / ಶಂಕರ-ರಾಮಾನುಜ-ಮಧ್ವಾದಿ ಸಕಲಗುರುಪರಂಪರೆಗೆ) ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಭೀಪ್ಸಿತಾರ್ಥಸಿಧ್ಯರ್ಥಂ ಪೂಜಿತೋ ಯಸ್ಸುರೈರಪಿ | ಸರ್ವವಿಘ್ನಚ್ಛಿದೇ ತಸ್ಮೈ ಗಣಾಧಿಪತಯೇ ನಮಃ || ಬಯಸಿದ ಸಮಸ್ತದ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ಯಾರು ಪೂಜಿತನಾಗಿರುವನೋ, ಅಂತಹ ಸರ್ವವಿಘ್ನಗಳ ಛೇದಕನಾದ ಮಹಾಗ...